Risicomanagement
Voortbestaan
Organisaties bestaan uit een groep mensen, die met hun middelen, kennis, ervaring, vakmanschap en andere instrumenten proberen te overleven in een markt. In die markt geldt de o zo eenvoudige doch alles overheersende wet van vraag en aanbod. Sommige organisaties willen groeien, andere willen juist innoveren, meer rendement halen of de kosten verlagen. Het staat organisaties geheel vrij een eigen strategie te kiezen. De gekozen strategie zal moeten worden uitgevoerd en dat noemen we besturen.
Echter, een organisatie loopt risico?s. Hoe goed een strategie ook wordt gekozen, markten en omgevingsfactoren veranderen continu, klanten stellen nieuwe eisen, overheden maken regels, concurrenten zitten niet stil en de wereld globaliseert in hoog tempo.
Organisaties worden dus continu in hun voortbestaan bedreigd. Het is aan het management met al deze risico?s rekening te houden en dat heet risicomanagement.
De risico's blijven altijd bestaan en er dienen zich ook telkens weer nieuwe risico?s aan, maar een organisatie, die in staat is op systematische wijze te anticiperen op deze risico?s, versterkt zichzelf. Risicomanagement is daarom een krachtige management tool, die er voor zorgt, dat een organisatie "in control" is en blijft.
Aan de basis van risicomanagement liggen de visie, de doelstellingen, de verantwoordelijkheden en de processen, waarmee de organisatie iets wil bereiken. Vervolgens worden beheersmaatregelen toegepast om de risico?s, die de organisatie op haar pad tegenkomt, te beantwoorden. Voorbeelden hiervan zijn de planning & control cyclus, kwaliteitsmanagement, gedragscodes, een klokkenluidersregeling en auditing.
Voor beursgenoteerde ondernemingen gaat het nog veel verder. Zij moeten voldoen aan de code Tabaksblat, de Sarbanes-Oxley Act en bijvoorkeur ook nog aan richtlijnen voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Allemaal bedoeld om de aandeelhouders, bankiers, leveranciers, afnemers en de wetgever te tonen, dat ze ?in control? zijn.
Voor niet-beursgenoteerde ondernemingen, lokale overheden en MKB-bedrijven gaat dit veel te ver. Toch lopen ook zij net zulke grote risico?s. Misschien zelfs wel grotere. Ze zijn kleiner, kwetsbaarder, hebben minder zicht op mondiale en technologische ontwikkelingen en minder ?power?. Het is daarom zeer verstandig wel degelijk risicomanagement te introduceren, maar dan op een pragmatische manier.
Het is daarbij absoluut niet nodig dure, ingewikkelde methodieken te hanteren, want het management kent de risico?s zelf het best. Wel helpt het als een externe adviseur de leiding in enkele dagdelen coacht bij het nadenken, analyseren en kiezen van maatregelen.
Voor beursgenoteerde ondernemingen gaat het nog veel verder. Zij moeten voldoen aan de code Tabaksblat, de Sarbanes-Oxley Act en bijvoorkeur ook nog aan richtlijnen voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Allemaal bedoeld om de aandeelhouders, bankiers, leveranciers, afnemers en de wetgever te tonen, dat ze ?in control? zijn.
Voor niet-beursgenoteerde ondernemingen, lokale overheden en MKB-bedrijven gaat dit veel te ver. Toch lopen ook zij net zulke grote risico?s. Misschien zelfs wel grotere. Ze zijn kleiner, kwetsbaarder, hebben minder zicht op mondiale en technologische ontwikkelingen en minder ?power?. Het is daarom zeer verstandig wel degelijk risicomanagement te introduceren, maar dan op een pragmatische manier.
Het is daarbij absoluut niet nodig dure, ingewikkelde methodieken te hanteren, want het management kent de risico?s zelf het best. Wel helpt het als een externe adviseur de leiding in enkele dagdelen coacht bij het nadenken, analyseren en kiezen van maatregelen.
Risicomanagement - onderdelen
Risicomanagement bestaat bij ons uit twee onderdelen: De Rendementsaudit en de INK Positiebepaling
De organisatie bepaalt zelf de norm waarlangs zij wordt getoetst. Het bestuur heeft immers haar strategie gekozen, de doelen vastgesteld en de organisatie op basis daarvan ingericht. Dat is de norm.- De mate waarin de organisatie er in slaagt aan haar eigen normen te voldoen, bepaalt zowel de doelgerichtheid van de organisatie als ook de efficiëntie en het vermogen tot continue verbetering. De kwaliteit van het besturingssysteem wordt getoetst volgens: Inrichting De logica van de organisatie wordt geanalyseerd: De strategie, de organisatiedoelen, de doelen per proces en per medewerker, als ook de verantwoordelijkheden en de klanteisen.
- Beheersing De onder (1) ingerichte structuur moet beheerst functioneren. De toepassingen van meet- en analysetechnieken, alsmede de uitkomsten en de statistische beheersing worden bestudeerd. Hieruit volgt of voldaan wordt aan de klanteisen en doelstellingen.
- Verbetering
De manier waarop en de mate waarin de organisatie in staat is haar processen te verbeteren, dan wel aan te passen. De resultaten van (2) moeten worden ingezet om de organisatie aan te passen in lijn met de gekozen strategie en de klanteisen.
Een positiebepaling aan de hand van het model INK (Instituut Nederlandse Kwaliteit) geeft inzicht in de status, de fase van ontwikkeling, van de organisatie.
Hoe hoger de score hoe beter de organisatie in staat is in te spelen op veranderende omstandigheden, zoals strengere klanteisen, nieuwe wetgeving of hardere concurrentie. Met andere woorden: de risico?s. Voor de toepassing van dit instrument voor risicobeheersing is het overigens niet noodzakelijk, dat de organisatie het INK-model ook gebruikt als besturingssysteem.
Hoe hoger de score hoe beter de organisatie in staat is in te spelen op veranderende omstandigheden, zoals strengere klanteisen, nieuwe wetgeving of hardere concurrentie. Met andere woorden: de risico?s. Voor de toepassing van dit instrument voor risicobeheersing is het overigens niet noodzakelijk, dat de organisatie het INK-model ook gebruikt als besturingssysteem.
Rendementsaudit
- Toets op de kwaliteit van het besturingsysteem
- Uitvoering door Patagonia
- Vorm: Audit en Risicostrategie (1 dag + ½ dag)
- Organisaties van 10 tot 500 medewerkers
INK positiebepaling
- Toets op het aanpassingsvermogen, de flexibiliteit van de organisatie
- Uitvoering door eigen team met adviseur van Patagonia (INK-Auditor)
- Vorm: Teamsessie en Risicostrategie (2 dagen + ½ dag)
- Organisaties van 50 tot 500 medewerkers
