Kaizen gaat er van uit dat de werkplek (de Gemba) de plek is waar winst of verlies wordt gemaakt. De toegevoegde waarde, de kosten, (in)efficiëntie, (in)effectiviteit, kennis, macht, vakmanschap, doorlooptijden, afval, uitval, het is allemaal terug te vinden op de werkplek en niet in MT-vergaderingen, strategische plannen, stafafdelingen of beleidsstudies. De Gemba is de plek waar het allemaal gebeurt. Vandaar Gemba Kaizen .

Omdat nergens anders dan op de werkplek het verschil wordt gemaakt tussen een verbeterde concurrentiepositie of een faillissement, wordt zeer veel aandacht besteed aan een goede huishouding. De werkplek moet helemaal in orde zijn. De medewerker moet zijn werk goed kunnen doen en zijn of haar handelingen moeten effectief en efficiënt zijn. Om die reden zijn binnen Kaizen systemen rond de gemba ontwikkeld. We noemen er twee.

Kaizen; het management
Leiding geven betekent binnen Kaizen, dat de proceseigenaren (of uitvoerenden) de ruimte en de mogelijkheden krijgen om hun eigen processen zelf of in teamverband te verbeteren. Operators moeten daarom verbetertechnieken leren en managers moeten op de werkvloer aanwezig zijn. Niet met instructies en procedures, maar via de 5 gulden regels:

1. Ga eerst naar de werkplek (gemba).
2. Controleer de relevante objecten (gembutsu).
3. Neem direct voorlopige tegenmaatregelen.
4. Spoor de onderliggende oorzaak op.
5. Voorkom herhaling door standaardisatie.

Kaizen; de werkplek
De operators moeten hun werkplek goed onderhouden. Dat betekent: een goede huishouding voeren. Er mogen geen fouten of vertragingen optreden (lees: kosten worden gemaakt, muda), doordat documenten niet teruggevonden kunnen worden, gereedschap buiten bereik ligt, machines lekken, teksten onduidelijk zijn, omwegen genomen moeten worden, teveel of te weinig licht of geluid, onderdelen te ver weg liggen, et cetera. Hiertoe moet de 5S-campagne worden gestart:

1. Seiri: Scheid noodzakelijke en overbodige zaken en verwijder de laatste.
2. Seiton: Sorteer op logisch wijze wat na Seiri overblijft.
3. Seiso: Houd machines en werkomgeving schoon.
4. Seiketsu: Maak een gewoonte van de bovenste drie punten.
5. Shitsuke: Ontwikkel zelfdiscipline door 5S op te nemen in standaarden.

(In het Nederlands: Scheiden, Sorteren, Schrobben, Systematiseren, Standaardiseren.)

Zorg en aandacht voor de werkplek leidt tot bewustwording en trots, en die zijn onmisbaar.