Ontwikkel leiderschap: start met onderzoek naar effectiviteit

De ontwikkeling van leiderschap in een organisatie begint met onderzoek naar de manier waarop leiderschap wordt uitgevoerd. Creëer eerst bewustzijn, awareness, waarna het goede kan worden behouden en verbeteringen worden getraind. We doen onderzoek met de methode ethnographic research: observeren hoe op dit moment leiderschap in de praktijk wordt uitgeoefend. Bijvoorbeeld tijdens de managementvergadering, de dagstart of een afdelingsoverleg. We kunnen zo'n onderzoek bij u in de organisatie uitvoeren en u zult onder de indruk zijn van de uitkomsten en de handvatten die  hieruit ontstaan. Lees onder meer over de uitvoering.  

Uitleg ethnographic research:

het belang van onderzoek doen

Awareness

Onderzoek naar leiderschap leidt tot inzicht in patronen en bewustwording

Via onderzoek ontstaat inzicht in de patronen die uw organisatie kenmerken. Sommige zijn goed en andere hinderen (rode vlak) de ontwikkelingen. Door patronen blijft alles zoals het was en is, ondanks de vaak verwoede pogingen tot het doorvoeren van verbeteringen. Trainingen, projecten en stuurgroepen worden echter nooit succesvol als patronen in leiderschap blijven zoals ze zijn. Deze patronen moeten zichtbaar worden gemaakt via onderzoek. Zo'n onderzoek werkt als een spiegel en leidt tot bewustwording. Daarna worden trainingen succesvol.

83855875 s 1

 

Ethnographic research toepassen zorgt voor bewustwording van leiderschapspatronen

Hardlopers nemen de tijd op, voetballers evalueren hun wedstrijd en acteurs kijken opnames terug. Dit zijn manieren voor evaluatie en zelfreflectie. Voor leiderschap kan ethnographic research worden uitgevoerd. Dit is het voorhouden van een spiegel tijdens de uitvoering van het werk in de dagelijkse praktijk. Een soort interne audit, maar dan gericht op leiderschap. Etnografisch onderzoek leidt tot inzicht in de leiderschapspatronen, waarna de verbeteringen worden ontwikkeld. Het onderzoek zelf leidt al vaak tot grote stappen voorwaarts.

Buro RUW 44

 

Ontwikkeling van bewustzijn is de helft van de vooruitgang in leiderschap

Leiders zoals managers en directeuren, maar ook trainers en supervisors moeten zich continu bewust zijn van hun taal, houding, beslissingen en werkwijze. Als leider 'sta je altijd aan', ook als je niet bij je collega's bent. Alles wat je doet of niet doet, zegt of niet zegt, heeft een effect op je collega's. Daarom is bewustwording van je doen en laten zo essentieel. De moeilijkheid is dat we ons er lang niet altijd bewust zijn wat het effect van ons gedrag is op de omgeving. Is dat effect positief en productief, of misschien verwarrend of weerstand oproepend? Alleen al de bewustwording leidt tot verbetering.

 

Transformatie in leiderschap:

van onderzoek naar uitvoering

Stap 1: Ontdekking gedrag van leiders via ethnographic research

Stap 1 is bewustwording of awareness ontwikkelen. Leg de routines (patronen) in het rode vlak bloot. Welke woorden gebruiken managers of teamleiders? Zijn ze in hun gedrag aardig, dominant, evenwichtig, stoer, onhandig, lief, leuk, doelgericht, verwarrend....? Wat is het effect van hun gedrag op de collega's? Hoe leiden ze een vergadering, een dagstart of wat doen ze tijdens een Gemba Walk? Ethnographic research legt dit allemaal bloot. Dat is belangrijk, want meestal zijn leiders zich helemaal niet zo bewust van hun gedrag en daarmee ook niet van het effect dat ze hebben op hun omgeving. We onderzoeken de leiderschapskenmerken en de interacties in het team. Zo helpen we de leiders zich bewust te worden van de sterke punten en de verbeterpunten. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in 2 tot 5 dagen via observaties in uw organisatie.

Stap 2: Nieuwe of verbeterde leiderschapsstijlen ontwikkelen

De cultuur van een organisatie, waarover zo vaak wordt gesproken, is niets anders dan het gevolg van het gedrag in het rode gebied. Verander de routines in het rode gebied en de cultuur zal veranderen. Wat is dan het gewenste, nieuwe of verbeterde gedrag van de leidinggevenden? De juiste leiderschapsstijl is situatie afhankelijk. Is er brand, dan is directief leiderschap nodig, maar voor de uitvoering van het onderzoek naar het ontstaan van de brand is een andere stijl nodig. Leiders leren hun stijl aanpassen aan de omstandigheden, waarbij geldt, dat automatische reacties nooit goed zijn. Een leider reageert altijd bewust. Hij of zij kiest een leiderschapsstijl per situatie. Het onderzoek helpt de leiders inzien welke automatische stijlen ze toepassen en op welke momenten dat effectief is of juist niet effectief. Deze uitwerking kost 2 tot 5 dagen, afhankelijk van de grootte van het team en de organisatie.

Stap 3: Leiderschapsontwikkeling via training en opleiding incompany

Nu pas volgende de trainingen. Wellicht herkent u dat de stappen 1 en 2 vaak worden overgeslagen met als gevolg dat eerder uitgevoerde trainingen (om het even voor welk onderwerp) geen of weinig effect hebben gehad. Een training heeft  alleen dan effect als de deelnemers zich bewust zijn van hun huidige gedrag en begrijpen welke verbeteringen nodig zijn. Trainingen zijn bedoeld om nieuwe vaardigheden aan te leren en toe te passen. Daar zijn theorie en oefeningen voor nodig. Oefeningen zijn nodig, omdat leiderschap voor een groot deel een vaardigheid is en die vaardigheden moeten later weer worden geborgd. Training en oefening in de praktijk zijn nodig in combinatie met continue reflect op het gedrag en de effecten op de omgeving. Gemiddeld duren de trainingen 5 dagen, waarna coaching in de praktijk volgt met een frequentie van 1 uur per week of per twee weken voor een periode van 3 maanden.  

Stap 4: Borging van de nieuwe, verbeterde leiderschapsstijlen

Een verandering is pas een echte verbetering als de leider in staat is de verandering in de praktijk uit te voeren. Vaak is er  een terugval naar de oude situatie, terug naar het oorspronkelijke rode vlak. Als dat gebeurt, hebben de onbewuste patronen gewonnen en heeft de gedrags- of systeemverandering verloren. Alles blijft bij het oude. Dit is de reden waarom organisaties vaak zo lang stilstaan. Dit is niet alleen van toepassing op leiderschap, maar ook lean, kwaliteitsmanagement, veiligheid, verbeterteams en allerlei andere methoden en onderwerpen. Borging gebeurt in de eerste plaats op systeem niveau. Daarmee worden geen computers bedoeld, maar de werkelijkheid van de organisatie. Denk bijvoorbeeld aan repeterende voortgangsgesprekken, Gemba Walks of de uitvoering van 5S. Deze methoden bevatten spelregels voor leiderschap, gedrag en samenwerking en kunnen gebruikt worden om de verbeterde leiderschapsstijlen te borgen.

Uitvoering in de praktijk:

onderzoek naar leiderschap

checklist lean 5s

1. Intakegesprek

Eerst wordt de behoefte vastgesteld. Welk aspect van leiderschap moet worden onderzocht en met welke doelstelling. Op basis daarvan maken we een scope en planning voor de uitvoering van het ethnographic onderzoek. Dit onderzoek wordt binnen een week afgerond en u ontvangt een rapport met de bevindingen en adviezen.

Kaizen management

2. Uitvoering van het onderzoek

Het onderzoek bestaat uit interviews en observaties. De deelnemers krijgen een interview van een half uur, waaruit blijkt hoe zijn leiderschap ervaren en uitvoeren. De tekst van het interview wordt gecodeerd en geanalyseerd. Vervolgens worden observatieronden gedaan bij diverse managementbijeenkomsten, zoals vergaderingen en praktijksituaties op de werkvloer. Het praktische doen en laten van de leiders wordt in beeld gebracht.

Coachend leiderschap

3. Rapportage onderzoek

Het praktijkdeel van het onderzoek wordt afgesloten met een rapportage. Deze wordt gemaakt op basis van de waarnemingen. Bij dit type onderzoek wordt zuiver de werkelijkheid weergegeven, zodat de deelnemers in hun eigen spiegel kijken. Hier ontstaat awareness, bewustwording van het eigen gedrag als leider en de effectiviteit ervan. Die spiegel wordt vervolgens besproken met het management en de deelnemers.

coaching management team

4. Leiderschapsstijlen definiëren

Nu volgt de vraag welke leiderschapsstijlen nodig en wenselijk zijn voor uw organisatie? Wat betekent effectief leiderschap voor uw organisatie? Deze analyse leidt de definiëren van leiderschapsstijlen voor uw organisatie en de manier waarop vervolgens trainingen worden vormgegeven. Logischerwijze speelt de afdeling HRM hierin een belangrijke rol voor de organisatie, standaardisatie en continue verbetering. 

41393340 m

5. Training leiderschap

Met de vaststelling van effectief leiderschap voor uw organisatie kunnen de trainingen worden uitgevoerd. Dit zijn praktische, incompany trainingen, waarbij leiders in verschillende situaties worden getraind in een juiste uitvoering van hun rol als leider. Deze trainingen worden ondersteund door coaching, omdat de deelnemers feedback nodig hebben, zodat ze hun ontwikkelingen kunnen volgen.

Onderzoek de onbewuste patronen van leiderschap in uw organisatie

Mensen voeren dagelijks handelingen uit op de zogenaamde automatische piloot. Denk aan eten, autorijden en ademhalen. Die automatische piloot is vaak heel handig, want die zorgt voor snelheid, kwaliteit van de uitvoering en weinig energieverlies. De routines zijn geborgd in ons onderbewustzijn, waardoor we ze zonder nadenken uitvoeren. Daarom heten het ook patronen. Met ethnographic research worden de leiderschapspatronen onderzocht. Welke automatismen zijn geborgd in de uitvoering van leiderschap bij managers of teamleiders? Kijk om u heen en zie hoe leidinggevenden zich gedragen. Wat doen ze precies? Wat zeggen ze? Hoe nemen ze beslissingen? Welk effect hebben ze op hun collega's? Het doel van het onderzoek is de patronen in het rode vlak zichtbaar maken, zodat vervolgens inzicht (blauwe vlak) ontstaat.

Verbetering effectiviteit van leiderschap via training en opleiding

Die routines of patronen in het onderbewustzijn zitten zo diep geworteld in ons systeem, dat ze niet zomaar kunnen worden veranderd. Denk aan wellicht uw eigen pogingen om af te vallen, te stoppen met roken of andere routines te doorbreken. Het valt niet mee dergelijke routines te veranderen. Dat is wel nodig, want deze routines richten schade aan. Zo hebben leiders een effect op de omgeving? Is dat effect schadelijk? Of waarde toevoegend? Inspirerend of daadkrachtig? Training en in leiderschap worden pas effectief als de patronen inzichtelijk zijn gemaakt, waarna duidelijk is welke competenties precies moeten worden ontwikkeld. Daarom is het nodig het schema te doorlopen als u de leiders in uw organisatie wil ontwikkelen in de vaardigheid van leiderschap. Training past in de faseovergang van het blauwe vlak naar het groene vlak. Daaraan gaat de overgang van het rode vlak naar het blauwe vlak vooraf via het creëren van awareness.

Leiderschap is effectief als de medewerker zelfstandig functioneren

De leider van een team zou niet nodig moeten zijn voor de uitvoering van de dagelijkse werkzaamheden. Daarom werkt de leider er aan dat zijn of haar teamleden zelfstandig opereren in de uitvoering van opdrachten van de klanten. Is een leider nodig voor de uitvoering van het werk, dan is het direct de vraag waarom de leider nodig is en hoe het systeem kan worden verbeterd? Leiders geven bijvoorbeeld richting, zorgen voor zingeving, werken aan teamontwikkeling en implementeren continual improvement, maar zouden niet bezig moeten zijn met de operationele planning of met de uitwerking van procedures. Een leider is effectief als de teamleden zelfstandig zijn in hun aandeel van het werk. Dat is ook logisch. Waarom zou een leider nodig moeten zijn voor de operationele professionals om hun werk te doen? Effectieve leiders zorgen er voor dat medewerkers in staat zijn hun werk te doen en de efficiëntie hiervan te verbeteren. Dat onderzoeken we in ons programma voor ethnographic research. Geïnteresseerd?

Maak een afspraak om te praten over de effectiviteit van leiderschap

Bent u geïnteresseerd geworden? Heeft u uitdagingen op het gebied van leiderschap of brengt u uw organisatie naar nieuwe  prestatieniveaus? Pak het goed aan en begin met onderzoek om de huidige situatie vast te leggen als startpunt. Dan heeft u een nulmeting en kunnen ontwikkelingen worden gevolgd op basis van dit startpunt. 

Wilt u uw team ontwikkelen in leiderschap? Vraag dan meer informatie aan over deze aanpak via leiderschapsonderzoek. Neem vrijblijvend contact met ons op via 088 33 666 66, of stuur een e-mail met uw vragen naar info@patagonia-bv.com.

Stel uw vragen

Vul het formulier in en stel uw vragen.

Onderzoek uitvoeren in 1 maand:

  1. Doel en scope bepalen
  2. Onderzoek uitvoeren
  3. Rapporteren
  4. Transformatie bepalen
  5. Start transformatie

Jeroen Verberk